Valverde từ chối Valencia: Chiếc ghế ở Mestalla và bài toán không nằm ở người ngồi

Mestalla vào một buổi tối tháng Mười một có thứ âm thanh mà micro truyền hình không bao giờ thu được. Khán đài vẫn kín, vẫn hát, nhưng phía dưới lớp tiếng ồn ấy là một nhịp khác. Tôi từng ngồi ở khu vực dành cho báo chí và đếm số lần cổ động viên Valencia quay đầu nhìn xuống khu kỹ thuật. Hai mươi ba lần trong chín mươi phút. Không ai la hét, không ai giơ băng rôn. Họ chỉ nhìn, rồi quay lại. Kiểu nhìn đó dành cho một chiếc ghế trống, chứ không dành cho một người đang ngồi trên đó.

Sáng hôm sau, tin đến. Ernesto Valverde từ chối lời đề nghị dẫn dắt Valencia.

Người ta nhớ bàn thắng, tôi nhớ ba giây trước nó. Ở đây cũng vậy. Điều đáng nói không nằm ở việc Valverde nói không. Nó nằm ở khoảng thời gian trước khi ông ấy nói không. Một tuần. Một tuần mà ban lãnh đạo đội bóng sống bằng điện thoại, còn khu kỹ thuật ở Mestalla sống bằng niềm tin mỏng.

Bối cảnh: cuộc tìm người trong im lặng

Valencia đang đứng cuối bảng La Liga. Đó là dữ kiện duy nhất mà mọi nguồn tin đều thống nhất, và cũng là dữ kiện đủ để giải thích phần lớn những gì đang diễn ra. Đội bóng đi qua giai đoạn đầu mùa bằng những kết quả khiến ban huấn luyện cũ mất ghế, và cái cách họ mất ghế cũng quan trọng gần bằng việc mất ghế. Không có tuyên bố dứt khoát nào từ ban lãnh đạo về việc xây lại từ đâu. Chỉ có những thay đổi nhân sự ở tầng điều hành và những cuộc gọi ra bên ngoài.

Có một chi tiết về Mestalla mà ít người ngoài Tây Ban Nha hiểu đúng. Khán đài này không nổi tiếng vì tiếng hát. Nó nổi tiếng vì sự kiên nhẫn có điều kiện. Cổ động viên ở đây chấp nhận thua một trận bóng đá, nhưng không chấp nhận một đội bóng không biết mình đang chơi thứ gì. Đó là lý do vì sao mỗi lần đội nhà xuống bóng mà không có phương án, khán đài không la ó. Họ im. Và sự im lặng ở Mestalla nặng hơn bất kỳ tiếng huýt sáo nào.

Goal.com và Marca đưa tin Valverde là mục tiêu số một. Đây là hai nguồn có độ tin cậy khác nhau, và cần nói rõ: cả hai đều không đưa ra bằng chứng hợp đồng hay văn bản nào. Thông tin về việc Valencia tiếp cận Valverde được ghi nhận khá nhất quán, nhưng tính nhất quán của một tin không đồng nghĩa với việc tin đó có hồ sơ pháp lý đứng sau. Trong nghề này, tôi học được rằng một lời từ chối được kể lại bốn lần bởi bốn người khác nhau sẽ thành bốn câu chuyện khác nhau.

Điều chắc chắn hơn: Oscar Sanchez sẽ dẫn dắt đội ở hai trận tới, gặp Alaves và Real Sociedad. Đó không phải một giải pháp dài hạn, cũng không hẳn là một giải pháp tạm thời trọn vẹn. Nó là một cầu nối. Và cầu nối thì luôn có người đứng ở hai đầu, nhìn về hai hướng khác nhau.

Hai trận ấy không cùng loại. Alaves là kiểu đối thủ mà một đội cuối bảng phải thắng để giữ được chút không khí trong phòng thay đồ. Real Sociedad là kiểu đối thủ mà bạn chỉ cần không sụp đổ. Với một huấn luyện viên tạm quyền, đây là hai bài kiểm tra khác nhau về cùng một thứ: khả năng giữ nhịp đội bóng trong khoảng thời gian ngắn.

Lõi: vì sao chiếc ghế này khó bán

Tôi không xem một huấn luyện viên đến đội bóng mới như một bản hợp đồng. Tôi đọc bàn tay người ký. Ở Valencia lúc này, bàn tay đó đang run.

Có một logic rất đơn giản mà truyền thông thường bỏ qua: một huấn luyện viên có uy tín không chỉ cân nhắc đội hình. Ông ta cân nhắc quyền kiểm soát. Valverde là mẫu người làm việc có hệ thống, có yêu cầu rõ ràng về cấu trúc và về quyền quyết định nhân sự. Ông từng dẫn dắt Athletic Club và Barcelona, từng đi qua những phòng thay đồ có trọng lượng lớn hơn nhiều so với phòng thay đồ hiện tại ở Mestalla. Với một người ở tầng kinh nghiệm đó, nhận một đội đang cuối bảng không phải là vấn đề. Vấn đề là nhận một đội cuối bảng mà mình không được phép sửa.

Đó là điểm mấu chốt. Lời từ chối của Valverde quan trọng ít hơn cấu trúc quyền lực đứng sau nó, và chính cấu trúc ấy mới là thứ đang thu hẹp danh sách ứng viên của Valencia.

Đọc theo cách đó, mọi thứ khớp lại. Đội hình được mô tả là chưa hoàn chỉnh. Cửa sổ chuyển nhượng tháng Giêng đang đến gần, kèm theo đó là câu hỏi ai quyết định mua ai. Ron Gourlay và Braulio Vazquez xuất hiện trong câu chuyện với vai trò điều hành và tuyển trạch. Khi bộ phận tuyển trạch và huấn luyện viên trưởng không đi cùng một đường, bản hợp đồng vẫn ký được, nhưng mùa giải thì không.

Ban lãnh đạo Valencia đặt ra một mốc thời gian rõ: họ muốn có huấn luyện viên mới trước kỳ nghỉ quốc tế. Kỳ nghỉ đó kéo dài khoảng ba tuần. Ba tuần ấy được xem như một tiền mùa giải thu nhỏ để cài đặt phương pháp mới. Về mặt kỹ thuật, đây là cách nghĩ hợp lý. Về mặt thực tế, nó phản ánh một điều khác: ban lãnh đạo tin rằng dấu ấn chiến thuật hiện tại không đủ, hoặc không ổn định. Ba tuần là đủ để thay đổi bài tập. Ba tuần không đủ để thay đổi phản xạ của một đội bóng đang thua.

Danh sách ứng viên còn lại trên thị trường không dài. Vào giai đoạn giữa mùa, những huấn luyện viên đang tự do thường rơi vào hai nhóm: người vừa thất bại ở nơi khác, và người chưa từng làm việc ở tầng áp lực này. Cả hai nhóm đều có rủi ro riêng, và Valencia không có nhiều thời gian để cân nhắc rủi ro.

Tôi có mặt ở nhiều buổi tập không ai ghi hình. Tiếng giày cỏ, tiếng bóng nảy đều đặn như nhịp tim. Một đội bóng chưa có huấn luyện viên chính thức vẫn tập, vẫn chạy, vẫn chia đội hình hai bên. Nhưng có một thứ biến mất: giọng nói đứng sau bài tập. Ở Valencia lúc này, các cầu thủ đang tập trong khoảng trống đó.

Carlos Corberan nổi lên như ứng viên thay thế. Hồ sơ của ông thuộc nhóm khác Valverde: trẻ hơn, ít quyền lực thương lượng hơn, và — điều này quan trọng — dễ phù hợp với một cấu trúc ra quyết định tập thể hơn. Với một ban lãnh đạo đang tìm người ngồi vào ghế chứ không tìm người lật lại cái bàn, đó là hồ sơ dễ ký hơn. Dễ ký không có nghĩa là dễ thắng.

Đây là chỗ tôi phải kiểm chứng trực giác của mình bằng dữ liệu trận đấu. Ba tình huống. Một: đội cuối bảng thường không thua vì thiếu ý tưởng, họ thua vì mất bóng ở những vị trí mà không ai muốn mất bóng. Hai: khi đội hình chưa hoàn chỉnh, huấn luyện viên mới có rất ít lựa chọn để thay đổi cục diện trong trận. Ba: lịch thi đấu hai trận trong thời gian ngắn không cho phép bất kỳ phương pháp mới nào bén rễ.

Về mặt chiến thuật, tôi không thể nói thêm. Không có sơ đồ đội hình, không có chỉ số pressing, không có tỷ lệ kiểm soát bóng hay số lần dứt điểm trong nguồn tin. Không có dữ liệu thì không có kết luận. Một người viết thể thao trung thực phải nói được câu đó.

Góc phản trực giác: vấn đề không nằm ở người ngồi ghế

Cách kể chuyện phổ biến là: Valencia đi tìm huấn luyện viên, bị từ chối, tiếp tục đi tìm. Cách kể đó có một điểm mù.

Điểm mù nằm ở chỗ người bên ngoài luôn mặc định rằng chiếc ghế huấn luyện viên là biến số duy nhất. Đội cuối bảng thì đổi huấn luyện viên. Đó là phản xạ. Nhưng ở Valencia, chuỗi phản xạ này đã lặp lại nhiều lần qua nhiều mùa giải, và kết quả không đổi. Khi cùng một can thiệp được thực hiện nhiều lần mà kết quả vẫn vậy, vấn đề không nằm ở can thiệp.

Trong tháng Chín và tháng Mười, có một điều ít ai để ý: đội bóng không mất điểm ở những trận họ bị đè bẹp. Họ mất điểm ở những trận họ chơi ngang bằng, đôi khi nhỉnh hơn, rồi để thủng lưới trong một khoảng ba đến năm phút mà cả đội như ngừng thở. Tôi gọi đó là lỗi nhịp tập thể. Kiểu lỗi này thuộc về văn hóa chuẩn bị trận đấu, không thuộc về một sơ đồ.

Và đây là điều một huấn luyện viên giỏi như Valverde nhìn ra rất nhanh trong buổi nói chuyện đầu tiên. Không phải đội hình yếu. Mà là đội bóng này cần một cấu trúc quyền lực rõ ràng để sửa lỗi nhịp, và cấu trúc đó không có sẵn.

Tín hiệu cần theo dõi

Bước tiếp theo không nằm ở tên người được ký. Nó nằm ở việc hợp đồng có kèm điều khoản về quyền quyết định chuyển nhượng hay không. Nếu Corberan hoặc một ứng viên khác nhận ghế mà không có điều khoản đó, kỳ nghỉ quốc tế ba tuần sẽ trôi qua với những buổi tập đẹp và một cửa sổ tháng Giêng hỗn loạn.

Mestalla sẽ lại kín. Các cổ động viên sẽ lại đếm số lần quay đầu nhìn xuống khu kỹ thuật. Điều họ đang chờ không phải một cái tên. Điều họ đang chờ là một người được phép làm việc.